Co roku w trzeci czwartek czerwca na całym świecie obchodzony jest Światowy Dzień Raka Nerki (ang. World Kidney Cancer Day). W 2026 roku wypada on 19 czerwca. Inicjatywę powołała do życia Międzynarodowa Koalicja ds. Raka Nerki (International Kidney Cancer Coalition – IKCC) w 2017 roku, we współpracy z organizacjami reprezentującymi pacjentów z kilkudziesięciu krajów. Jej celem jest szerzenie wiedzy o chorobie i promowanie wczesnej diagnostyki.
Skala problemu w Polsce i na świecie
Rak nerki stanowi około 3% wszystkich nowotworów złośliwych diagnozowanych każdego roku w Polsce, co przekłada się na około 5 tysięcy nowych zachorowań rocznie. Choroba dotyka mężczyzn niemal dwukrotnie częściej niż kobiety, a szczyt zachorowań przypada między 60. a 70. rokiem życia. Wśród mężczyzn w średnim wieku nowotwory nerki odpowiadają za 5,4% wszystkich rozpoznań onkologicznych. W wymiarze globalnym szacuje się, że co roku diagnozuje się ponad 400 tysięcy nowych przypadków tej choroby.
Choroba, która długo milczy
Rak nerki należy do nowotworów o podstępnym przebiegu. Tradycyjnie opisywany zestaw objawów – wyczuwalny guz w okolicy nerki, ból w okolicy lędźwiowej czy krew w moczu – świadczy o zaawansowanym stadium choroby i jest coraz rzadziej spotykany w momencie pierwszego rozpoznania. Coraz częściej nowotwór wykrywany jest przypadkowo, podczas badań obrazowych wykonywanych z zupełnie innych przyczyn.
Najczęstszym typem histologicznym jest rak nerkowokomórkowy (RCC, ang. renal cell carcinoma), stanowiący około 90% wszystkich złośliwych nowotworów nerek. Wśród jego podtypów dominuje rak jasnokomórkowy – odpowiada za około 80% przypadków RCC u dorosłych.
Szczególnie niepokojący jest fakt, że u około 25% chorych rozpoznanie następuje dopiero po wystąpieniu przerzutów do innych narządów – najczęściej płuc, węzłów chłonnych, kości oraz mózgu. Rokowanie w chorobie przerzutowej pozostaje niekorzystne, choć nowoczesne terapie ukierunkowane molekularnie oraz immunoterapia stopniowo poprawiają tę sytuację.
Czynniki ryzyka – co zwiększa prawdopodobieństwo zachorowania?
Wśród udowodnionych czynników ryzyka raka nerki na pierwszym miejscu wymienia się palenie papierosów i otyłość. Wyższe ryzyko zachorowania obserwuje się również u osób z przewlekłymi chorobami nerek, cukrzycą oraz nadciśnieniem tętniczym. Istotną rolę odgrywają predyspozycje genetyczne – rzadkie schorzenia dziedziczne, takie jak zespół von Hippel-Lindau, znacząco zwiększają prawdopodobieństwo rozwoju nowotworu. Na ryzyko mogą wpływać także narażenia zawodowe na niektóre substancje chemiczne.
Jak wykryć raka nerki?
Diagnostyka raka nerki opiera się przede wszystkim na badaniach obrazowych jamy brzusznej. Pierwszym krokiem jest zazwyczaj ultrasonografia (USG) – najszerzej dostępna metoda, pozwalająca wykryć około 85% raków nerki większych niż 3 cm. Jej skuteczność w przypadku zmian poniżej 2 cm spada jednak do około 60%, dlatego przy podejrzeniu nowotworu niezbędne jest uzupełnienie diagnostyki o tomografię komputerową (TK), która dokładniej określa charakter zmiany i stopień jej zaawansowania. Gdy wyniki TK pozostają niejednoznaczne lub istnieją przeciwwskazania do jego wykonania, stosuje się rezonans magnetyczny (MR).
Biopsja – pobranie fragmentu tkanki do badania patomorfologicznego – nie jest wymagana w każdym przypadku. Można od niej odstąpić, gdy wyniki badań obrazowych jednoznacznie wskazują na nowotwór i planowane jest leczenie chirurgiczne.
Leczenie – operacja pozostaje podstawą
Podstawową metodą leczenia raka nerki jest zabieg operacyjny – usunięcie guza lub całej nerki. W wybranych przypadkach leczenie uzupełnia się radioterapią lub terapią systemową. O doborze metody decyduje wielodyscyplinarny zespół specjalistów, uwzględniając stadium zaawansowania choroby i indywidualną sytuację pacjenta. Po zakończeniu leczenia konieczne jest regularne monitorowanie stanu zdrowia: co 4–6 miesięcy przez pierwsze 3–5 lat, a następnie raz w roku.
Profilaktyka – co można zrobić?
Nie istnieje dedykowany program badań przesiewowych w kierunku raka nerki. Najważniejszymi elementami profilaktyki pozostają edukacja zdrowotna, zaprzestanie palenia papierosów i utrzymanie prawidłowej masy ciała. W grupach podwyższonego ryzyka zalecane są regularne badania lekarskie, w tym profilaktyczne USG jamy brzusznej, które umożliwia wykrycie zmian ogniskowych jeszcze przed pojawieniem się jakichkolwiek objawów klinicznych. Wczesne rozpoznanie choroby radykalnie poprawia szanse na wyleczenie.
Źródła: B2BData.pl Agencja Informacyjna
