1 sierpnia obchodzony jest Światowy Dzień Raka Płuca – święto ustanowione z myślą o zwiększaniu świadomości na temat jednego z najczęściej występujących i najbardziej śmiertelnych nowotworów na świecie. To także okazja, by przypomnieć o znaczeniu profilaktyki, wczesnego rozpoznania choroby oraz ograniczania czynników ryzyka.
Skala problemu w Polsce
Rak płuca wciąż pozostaje jedną z najczęstszych przyczyn zgonów nowotworowych w Polsce. Każdego roku diagnozę tę słyszy około 20 tysięcy osób, a niemal tyle samo chorych umiera z jej powodu. Mimo postępu medycyny kluczowe znaczenie ma jak najwcześniejsze wykrycie nowotworu, ponieważ znacząco zwiększa to szanse na skuteczne leczenie.
Nie tylko papierosy
Rak płuca przez lata był nowotworem stygmatyzowanym i utożsamianym wyłącznie z paleniem tytoniu. Dziś wiadomo, że chorują również osoby niepalące. Choć palenie tytoniu – w tym również używanie e-papierosów – pozostaje najważniejszym czynnikiem ryzyka, a ryzyko wzrasta wraz z długością i intensywnością narażenia na dym tytoniowy, na rozwój choroby wpływają także inne czynniki:
- zanieczyszczenie powietrza,
- bierne palenie,
- narażenie na azbest,
- radon,
- szkodliwe czynniki zawodowe oraz
- predyspozycje genetyczne.
Dobrą wiadomością jest to, że dzięki nowym metodom leczenia, zwłaszcza terapiom celowanym i immunoterapii, możliwe jest skuteczne leczenie nawet w bardziej zaawansowanych stadiach choroby. Dlatego tak ważne jest, by każdy pacjent miał szansę na szybką diagnozę i dostęp do leczenia prowadzonego przez interdyscyplinarny zespół specjalistów.
Objawy, których nie wolno lekceważyć
Początkowe objawy raka płuca mogą przypominać inne, mniej groźne schorzenia, co często opóźnia rozpoznanie. Do symptomów, które powinny skłonić do konsultacji z lekarzem, należą:
- przewlekły lub nasilający się kaszel,
- duszność,
- ból w klatce piersiowej,
- utrzymująca się chrypka,
- nawracające infekcje dróg oddechowych,
- krwioplucie,
- niezamierzona utrata wagi i
- zmęczenie.
Diagnostyka obejmuje badania obrazowe – rentgen i tomografię komputerową – a także bronchoskopię oraz biopsję. Opcje leczenia zależą od stadium choroby i mogą obejmować chirurgię, radioterapię, chemioterapię, terapię celowaną i immunoterapię.
Profilaktyka i wczesna diagnostyka ratują życie
Współczesna medycyna oferuje coraz skuteczniejsze metody leczenia raka płuca, jednak największe szanse na wyzdrowienie wciąż daje rozpoznanie choroby we wczesnym stadium. Do podstawowych zasad profilaktyki należą: niepalenie tytoniu i unikanie biernego palenia, uważne obserwowanie niepokojących objawów, regularne badania profilaktyczne oraz zachęcanie bliskich do dbania o zdrowie.
W Polsce do końca 2025 roku wydłużono pilotaż Programu Wczesnego Wykrywania Raka Płuca, który pozwala zdiagnozować chorobę nawet w bardzo wczesnym stadium. Z badań mogą skorzystać osoby bez objawów, ale znajdujące się w grupach ryzyka. Program dostępny jest obecnie w 26 ośrodkach, w tym w Narodowym Instytucie Onkologii w Krakowie. Podobnie jak w przypadku innych programów profilaktycznych, problemem pozostaje jednak bardzo niska zgłaszalność.
Z uwagi na obiecujące wyniki pilotażu Ministerstwo Zdrowia zdecydowało o rozszerzeniu programu i przekazało jego ocenę do Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT). Celem jest włączenie programu do świadczeń gwarantowanych w ramach systemu opieki zdrowotnej, co ma zapewnić jego trwałość i dostępność dla szerszej grupy pacjentów.
Nowy model opieki onkologicznej
W Polsce trwa obecnie finalny etap prac nad wdrożeniem nowego modelu organizacji opieki onkologicznej dla pacjentów z nowotworami płuca i innymi nowotworami klatki piersiowej – Lung Cancer Unit (LCU). Model ten zakłada integrację wszystkich kluczowych elementów procesu diagnostyczno-leczniczego, zapewniając pacjentowi ciągłość i wysoki standard postępowania.
Jak wyjaśnia dr hab. n. med. Beata Jagielska, dyrektor Narodowego Instytutu Onkologii i przewodnicząca Krajowej Rady Onkologicznej: „W ramach Lung Cancer Unit pacjenci będą mieli dostęp do pełnej, zaawansowanej diagnostyki, w tym badań obrazowych, patomorfologicznych i molekularnych, która jest niezbędna do trafnego rozpoznania i doboru optymalnej terapii”.
Istotnym elementem modelu będzie także kompleksowa opieka po zakończeniu leczenia – rehabilitacja onkologiczna wspierająca powrót pacjenta do codziennego życia oraz poradnictwo przeciwnikotynowe, niezbędne zarówno w profilaktyce pierwotnej, jak i w zapobieganiu nawrotom choroby.
Prof. Maciej Krzakowski, kierujący w NIO Kliniką Nowotworów Płuca i Klatki Piersiowej oraz Konsultant Krajowy w Dziedzinie Onkologii Klinicznej, podkreśla: „Jednym z filarów LCU są także systemy monitorujące realizację procedur i ich zgodność z aktualnymi, międzynarodowymi wytycznymi klinicznymi. Dzięki temu możliwe będzie nie tylko uporządkowanie dotychczasowych działań, ale przede wszystkim zapewnienie pacjentom równego i szybkiego dostępu do skutecznego leczenia, bez względu na miejsce zamieszkania”.
Źródła: B2BData.pl Agencja Informacyjna
