Miliony Polaków chorują na nerki i nie wiedzą o tym

Dzisiaj, 12 marca, obchodzimy Światowy Dzień Nerek. W Polsce choroby nerek dotykają około 4,5 miliona osób, a większość z nich nie zdaje sobie z tego sprawy. Tymczasem w polskich laboratoriach klinicznych trwają badania, które mogą zmienić sposób diagnozowania tych chorób na całym świecie.

Nerki są organami, które pracują nieustannie i bez rozgłosu. Każdego dnia filtrują kilkaset litrów krwi, usuwają produkty przemiany materii, regulują ciśnienie tętnicze, produkują erytropoetynę niezbędną do wytwarzania czerwonych krwinek oraz aktywną formę witaminy D wpływającą na kondycję układu kostnego. Ta wszechstronność sprawia, że uszkodzenie nerek odbija się na całym organizmie – a jednak przez długi czas pozostaje niezauważone.

Cicha epidemia

Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Grudziądzu wskazuje, że w Polsce choroby nerek dotykają około 4,5 miliona osób, z czego większość nie jest świadoma swoich problemów zdrowotnych. Co więcej, nawet w przypadku uszkodzenia nerek w 90 procentach objawy mogą być nieodczuwalne.

Przewlekła choroba nerek przez długi czas nie daje wyraźnych sygnałów. Pierwsze symptomy – zmęczenie, obrzęki wokół oczu, rąk i nóg, trudności z koncentracją, zmiany w wyglądzie lub częstotliwości oddawania moczu, nadciśnienie tętnicze, skurcze mięśni czy zmniejszenie apetytu – łatwo przypisać innym przyczynom lub zbagatelizować. Tymczasem opóźniona diagnoza często prowadzi do konieczności dializ, a w skrajnych przypadkach do przeszczepu nerki.

Do najważniejszych czynników ryzyka chorób nerek należą:

• cukrzyca,
• nadciśnienie tętnicze,
• otyłość,
• nadużywanie leków przeciwbólowych (szczególnie z grupy NLPZ),
• nawracające infekcje dróg moczowych,
• palenie tytoniu,
• wiek oraz
• predyspozycje genetyczne.

Biopsja nerki – niezbędna, ale nie bez ryzyka

Jednym z kluczowych narzędzi diagnostycznych w nefrologii jest biopsja nerki. Badanie polega na pobraniu niewielkiego fragmentu tkanki za pomocą igły, co pozwala lekarzom ocenić strukturę nerki pod mikroskopem i ustalić przyczynę choroby – w tym rozpoznać kłębuszkowe zapalenie nerek, które może prowadzić do przewlekłej niewydolności narządu. Mimo że biopsja jest procedurą rutynową i niezwykle wartościową diagnostycznie, wiąże się z ryzykiem powikłań.

Jak wyjaśnia dr hab. n. med. Alicja Rydzewska-Rosołowska z Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku, Główna Badaczka projektu STOP BLEED: „Najczęstszymi powikłaniami po biopsji nerki są krwiomocz oraz krwiaki okołonerkowe, które w części przypadków mogą wymagać dodatkowej interwencji. Ograniczenie ryzyka krwawienia jest kluczowe w codziennej praktyce klinicznej, ponieważ zwiększa bezpieczeństwo pacjentów i pozwala uniknąć istotnych powikłań.”

Projekt STOP BLEED – polskie badanie, globalne znaczenie

Z okazji tegorocznego Światowego Dnia Nerek Agencja Badań Medycznych zwróciła uwagę na realizowany w Polsce projekt STOP BLEED (SafeTy Outcomes Post kidney Biopsy – randomized cLinical Evaluation of Efficacy of Desmopressin). Jest to wieloośrodkowe, randomizowane, podwójnie zaślepione badanie kliniczne finansowane przez ABM w ramach niekomercyjnych badań klinicznych. Jego celem jest ocena skuteczności i bezpieczeństwa desmopresyny w zapobieganiu powikłaniom krwotocznym po biopsji nerki.

Badanie objęło 424 dorosłych pacjentów z kłębuszkowym zapaleniem nerek zakwalifikowanych do przezskórnej biopsji. Uczestnicy zostali losowo podzieleni na dwie grupy: jedna otrzymała desmopresynę w dawce 0,3 mikrograma na kilogram masy ciała podaną dożylnie godzinę przed zabiegiem, druga – placebo w postaci roztworu soli fizjologicznej.

Dr hab. n. med. Alicja Rydzewska-Rosołowska wyjaśnia: „Desmopresyna została wybrana na podstawie wcześniejszych badań, których wyniki były niejednoznaczne, mimo że lek figurował w części wytycznych klinicznych. W badaniu ocenialiśmy zarówno jej potencjalną skuteczność w ograniczaniu krwawień, jak i profil bezpieczeństwa, który dotychczas nie był jednoznacznie określony.”

Rekrutacja pacjentów zakończyła się przed planowanym terminem. Badanie jest obecnie w końcowej fazie realizacji, a wyniki są w trakcie opracowywania. Jak podkreśla badaczka: „Wyniki badania mogą pomóc w doprecyzowaniu standardów postępowania okołobiopsyjnego i poprawie bezpieczeństwa diagnostyki chorób nerek w Polsce i na świecie. Oczekujemy, że dostarczą one mocnych danych wspierających decyzje kliniczne zgodne z zasadami evidence-based medicine.”

Co możesz zrobić już dziś?

Wczesne wykrycie zaburzeń pracy nerek dramatycznie zwiększa szanse na skuteczne leczenie. Podstawowe badania kontrolne nie wymagają skierowania do specjalisty i można je wykonać w ramach wizyty u lekarza pierwszego kontaktu. Warto zapytać o badanie ogólne moczu, oznaczenie kreatyniny we krwi z wyliczeniem eGFR (szacunkowego wskaźnika filtracji kłębuszkowej) oraz pomiar ciśnienia tętniczego.

Podstawą ochrony nerek jest odpowiednie nawodnienie – codziennie należy wypijać około 1,5–2 litrów wody, a latem nawet do 3 litrów. Równie ważna jest zbilansowana dieta z ograniczeniem soli do maksymalnie 5 gramów dziennie, zwiększona ilość warzyw i owoców, regularna aktywność fizyczna oraz utrzymywanie prawidłowej masy ciała. Istotne jest również rzucenie palenia, ograniczenie alkoholu i ostrożne stosowanie leków przeciwbólowych z grupy NLPZ – zawsze po konsultacji z lekarzem.

Kiedy nerki zawodzą całkowicie

W schyłkowej niewydolności nerek konieczne jest leczenie nerkozastępcze. Stosuje się wówczas dializoterapię lub – co daje pacjentom najlepsze rokowania – przeszczepienie nerki, pozwalające wielu chorym powrócić do aktywnego życia zawodowego i rodzinnego.

Światowy Dzień Nerek jest okazją, by przypomnieć, że profilaktyka naprawdę działa. Regularne badania, zdrowy tryb życia i szybka konsultacja lekarska w przypadku niepokojących objawów znacząco zmniejszają ryzyko poważnych powikłań. Troska o nerki to inwestycja w zdrowie całego organizmu – nie tylko od święta, lecz przez cały rok.

---

Źródła: B2BData.pl Agencja Informacyjna