Hałas niszczy ciszę — i nasze zdrowie. Dziś obchodzimy Dzień Świadomości Zagrożenia Hałasem

25 kwietnia obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Świadomości Zagrożenia Hałasem. To coroczna okazja, by przypomnieć o jednym z najbardziej bagatelizowanych zagrożeń środowiskowych naszych czasów — niewidzialnym, ale realnie odczuwalnym przez miliony ludzi na całym świecie.

Skąd pochodzi to święto?

Pierwsze obchody Międzynarodowego Dnia Świadomości Zagrożenia Hałasem odbyły się w 1995 roku z inicjatywy Ligii Niedosłyszących. W Polsce tradycja ta zapoczątkowana została w 2000 roku przez Towarzystwo Higieny Akustycznej. Celem święta jest zwrócenie uwagi na powszechne występowanie hałasu w codziennym życiu i uświadomienie, jak szkodliwy wpływ ma to zjawisko — zarówno na zdrowie człowieka, jak i na stan środowiska przyrodniczego.

Co to właściwie jest hałas?

Hałas w środowisku to wszystkie uciążliwe, nieprzyjemne i niepożądane dźwięki w danym czasie i miejscu. Powodowany jest głównie przez działalność przemysłową, transport oraz aktywność rekreacyjną. Najczęściej opisuje się go jako dźwięk o natężeniu wynoszącym 65–70 decybeli [dB] — poziomie, który staje się odczuwalnie uciążliwy i może zakłócać podstawowe funkcje życiowe.

Największe niebezpieczeństwo stanowi hałas generowany przez ruch drogowy, kolejowy i lotniczy, który wzrasta szczególnie szybko w dużych miastach i na terenach silnie zurbanizowanych.

Wpływ hałasu na zdrowie człowieka

Negatywne skutki zdrowotne hałasu wykraczają daleko poza samo uszkodzenie narządu słuchu. Przewlekła ekspozycja na podwyższony poziom dźwięku może prowadzić do trwałej utraty słuchu, ale też — zgodnie z danymi polskich instytucji publicznych — stanowić czynnik ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego, zaburzeń oddychania, bólów głowy oraz bezsenności. Hałas utrudnia sen, naukę, pracę i koncentrację, a skutkuje także chronicznym stresem, rozdrażnieniem i nadwrażliwością.

Na szczególną uwagę zasługuje wpływ hałasu na dzieci — nadmierna ekspozycja na dźwięk może negatywnie oddziaływać na ich rozwój poznawczy, zdolność uczenia się i przyswajania informacji.

Szczególnie narażone są osoby mieszkające w pobliżu ruchliwych arterii komunikacyjnych, zakładów przemysłowych lub lotnisk. Istotnym problemem pozostaje też hałas w miejscu pracy — gdy przekracza dopuszczalne normy, staje się formalnym zagrożeniem zawodowym i wymaga stosowania odpowiednich środków ochrony indywidualnej.

Hałas szkodzi też przyrodzie

Skutki hałasu nie dotyczą wyłącznie człowieka. Hałas i towarzyszące mu często wibracje przyczyniają się do pogorszenia stanu środowiska przyrodniczego, zakłócając jego naturalną wartość, jaką jest cisza. Obniżają jakość i przydatność terenów rekreacyjnych oraz leczniczych, a także zmieniają zachowania ptaków i innych zwierząt — co skutkuje między innymi zmianą siedlisk oraz zmniejszaniem liczby składanych jaj. Zagrożenie hałasem rośnie wraz z rozwojem cywilizacyjnym i działalnością człowieka.

Jak ogranicza się hałas?

Ograniczenie hałasu w środowisku uzyskuje się za pomocą metod i sposobów technicznych. Należą do nich przede wszystkim wyciszenie źródeł emisji, zabezpieczenia akustyczno-urbanistyczne — takie jak pasy zieleni, wały ziemne, wykopy i ekrany akustyczne — oraz rozwiązania architektoniczne, jak rozpraszające dźwięk elewacje czy dźwiękoszczelne okna. Bardzo istotny wpływ na zwalczanie hałasu mają też obowiązujące przepisy prawne, które umożliwiają kształtowanie klimatu akustycznego na danym terenie.

Zgodnie z art. 112 ustawy Prawo ochrony środowiska ochrona środowiska przed hałasem polega na zapewnieniu jak najlepszego stanu akustycznego środowiska przez utrzymanie poziomu hałasu poniżej dopuszczalnego lub co najmniej na tym poziomie, a gdy poziom ten nie jest dotrzymany — na jego zmniejszaniu co najmniej do wartości dopuszczalnej.

Rola Inspekcji Ochrony Środowiska

Nadzór nad przestrzeganiem przepisów o ochronie środowiska w zakresie emisji hałasu sprawuje Inspekcja Ochrony Środowiska. Realizuje ona zadania poprzez kontrole podmiotów korzystających ze środowiska — w zakresie przestrzegania decyzji ustalających warunki korzystania ze środowiska, zakresu i sposobu prowadzenia pomiarów emisji, a także eksploatacji instalacji. W uzasadnionych przypadkach w trakcie kontroli terenowych wykonywane są pomiary wielkości emisji. Prowadzone są również kontrole dokumentacyjne, polegające na analizie sprawozdań z pomiarów przekazywanych przez zobowiązane podmioty.

Co każdy z nas może zrobić?

Do podstawowych zasad profilaktyki należy:

• ograniczanie czasu przebywania w miejscach o wysokim natężeniu dźwięku,
• stosowanie ochronników słuchu w hałaśliwym środowisku pracy oraz
• racjonalne korzystanie z urządzeń emitujących dźwięk, takich jak słuchawki czy sprzęt audio.

Równie ważna jest edukacja — zarówno indywidualna świadomość zagrożeń, jak i działania systemowe w zakresie planowania przestrzennego i regulacji prawnych.

Jakość środowiska akustycznego, choć rzadko bywa tematem publicznej debaty, ma bezpośredni wpływ na zdrowie i komfort życia każdego z nas. Dzisiejsze święto przypomina, że cisza nie jest luksusem — jest warunkiem zdrowia.

---

Źródła: B2BData.pl Agencja Informacyjna