19 listopada 2026 r. obchodzimy Światowy Dzień Rzucania Palenia Tytoniu. Święto przypada w Polsce zawsze w trzeci czwartek listopada i ma zachęcić palaczy do podjęcia próby zerwania z nałogiem. Warto przy tej okazji przypomnieć nie tylko o skutkach palenia papierosów, ale też o rosnącej popularności nowych wyrobów nikotynowych.
Skąd wzięło się to święto
Pomysł narodził się w Stanach Zjednoczonych. W 1974 r. dziennikarz Lynn Smith zaapelował do czytelników swojej gazety, aby przez jeden dzień nie palili papierosów. Wyzwanie podjęło 150 tysięcy osób. Wobec takiego sukcesu Amerykańskie Towarzystwo Walki z Rakiem uznało trzeci czwartek listopada za Dzień Rzucania Palenia. W Polsce obchody odbywają się od 1991 r.
Skala problemu
Według Światowej Organizacji Zdrowia (dane opublikowane w 2026 r.) tytoniu używa na świecie około 1,2 miliarda osób. Palenie odpowiada za ponad 7 milionów zgonów rocznie, w tym za ponad 1,6 miliona wśród osób narażonych na bierne palenie. Polskie instytucje zdrowia publicznego szacują, że choroby związane z paleniem są w naszym kraju przyczyną około 70 tysięcy zgonów rocznie.
Odsetek palących w Polsce stopniowo maleje. Według danych OECD, przytaczanych w materiałach Państwowej Inspekcji Sanitarnej, regularnie pali jednak wciąż około jedna czwarta dorosłych mężczyzn i kilkanaście procent kobiet. Podczas briefingu Głównego Inspektoratu Sanitarnego w 2025 r. zwrócono uwagę, że Polska należy do kilkunastu krajów świata o najwyższym wskaźniku utraconych lat życia z powodu przedwczesnej śmierci lub chorób związanych z używaniem tytoniu.
Co zawiera dym tytoniowy
Dym tytoniowy to mieszanina ponad 7 tysięcy związków chemicznych. Wśród nich są substancje rakotwórcze, takie jak benzen, formaldehyd i polon-210, a także tlenek węgla, który ogranicza zdolność krwi do transportu tlenu. Za silne właściwości uzależniające odpowiada nikotyna. WHO podkreśla, że tytoń uszkadza niemal każdy narząd i zwiększa ryzyko chorób układu krążenia, chorób układu oddechowego oraz ponad 20 typów lub podtypów nowotworów.
Nowe produkty, te same zagrożenia
Tegoroczne działania edukacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej opierają się na kampanii „Nowe formy – stare pułapki”. Dotyczy ona e-papierosów, saszetek nikotynowych i tytoniu podgrzewanego, często przedstawianych jako zdrowsza alternatywa dla papierosów. Materiały kampanii wskazują, że nastolatki bywają użytkownikami zarówno tradycyjnych, jak i elektronicznych papierosów jednocześnie, co może zwiększać szkody zamiast je zmniejszać.
Podczas briefingu z okazji święta w 2025 r. dr n. med. Paweł Grzesiowski mówił: „Nie dajmy się jednak oszukać – to stare pułapki w nowych formach”.
Palenie a odporność i bierne palenie
Szkody nie ograniczają się do nowotworów i chorób serca. Agencja Badań Medycznych przypomina, że dym tytoniowy wywołuje przewlekły stan zapalny dróg oddechowych, uszkadza nabłonek i zaburza naturalne oczyszczanie płuc. Osłabia też komórki odpowiedzi immunologicznej, dlatego drobnoustroje łatwiej wywołują zakażenia.
Zagrożeni są także niepalący. WHO zaznacza, że nie istnieje bezpieczny poziom narażenia na bierne palenie. Szczególnie wrażliwe są dzieci, u których dym tytoniowy zwiększa ryzyko infekcji układu oddechowego i zapalenia ucha środkowego.
Jak zacząć rzucanie palenia
Rzucenie palenia nie jest łatwe, ale korzyści zdrowotne pojawiają się niezależnie od wieku, w którym zapadnie decyzja. Państwowa Inspekcja Sanitarna zaleca przygotowanie planu i rozmowę z kimś bliskim, lekarzem lub terapeutą.
Wsparcie oferuje Ogólnopolska Telefoniczna Poradnia Pomocy Palącym, działająca przy Narodowym Instytucie Onkologii w Warszawie. Numer 801 108 108 obsługuje połączenia z telefonów stacjonarnych, a z komórek należy dzwonić pod 22 211 80 15. Informacje o metodach rzucania palenia i bezpłatna aplikacja mobilna „Jak rzucić palenie” znajduje się na stronie jakrzucicpalenie.pl.
Źródła: B2BData.pl Agencja Informacyjna
© Kliknij i sprawdź naszą ofertę licencji na wykorzystanie tekstu


