You are currently viewing Szczypiorniak a niepodległość: początki polskiej piłki ręcznej

Szczypiorniak a niepodległość: początki polskiej piłki ręcznej

Reklama

1 listopada 2026 roku przypada 108. rocznica odzyskania przez Polskę niepodległości. Wśród wydarzeń składających się na historię odrodzenia państwa jest także opowieść ważna dla środowiska piłki ręcznej. Jej początki w Polsce prowadzą do Szczypiorna, dziś dzielnicy Kalisza, gdzie podczas I wojny światowej internowani legioniści zaczęli grać w dyscyplinę nazywaną potocznie szczypiorniakiem.

Szczypiorno i internowani legioniści

Aby zrozumieć genezę polskiego szczypiorniaka, trzeba cofnąć się do 1917 roku. Żołnierze Legionów Polskich, w znacznej części podlegli wcześniej Józefowi Piłsudskiemu, odmówili złożenia przysięgi wymaganej przez państwa centralne. W konsekwencji władze niemieckie internowały część legionistów, a wielu z nich osadzono w obozie w Szczypiornie pod Kaliszem.

Warunki były trudne, a życie internowanych podporządkowano ograniczeniom narzuconym przez Niemców. Sport stał się jednym ze sposobów na zagospodarowanie czasu i podtrzymanie więzi między żołnierzami. Nie wiadomo jednoznacznie, kto jako pierwszy zaproponował grę w piłkę ręczną. Według jednej wersji zasady przekazali Polakom niemieccy strażnicy, według innej inicjatywa wyszła od samych internowanych.

szukamkrewnych szczypiornisci | AleMecz.pl
Żołnierze Legionów Polskich w obozie w Szczypiornie pod Kaliszem

Szmacianka zamiast profesjonalnej piłki

Pierwsze mecze w Szczypiornie niewiele przypominały dzisiejsze spotkania reprezentacji. Brakowało wyposażenia, więc zawodnicy robili piłkę samodzielnie. Nazywano ją szmacianką, ponieważ powstawała ze skrawków zużytej odzieży, związanych w prowizoryczny, wypchany tkaninami worek.

Inne były też przepisy. Nie kozłowano piłki, a po kilku krokach trzeba było podać ją koledze z zespołu. Mimo skromnych środków gra szybko przyciągnęła uwagę internowanych i stała się czymś więcej niż chwilową obozową rozrywką.

Od obozowej gry do ogólnopolskiej dyscypliny

Rok 1917 uznaje się symbolicznie za początek gry legionistów w Szczypiornie, natomiast za oficjalną datę narodzin polskiej piłki ręcznej przyjęto rok 1918. Odzyskanie niepodległości i powrót żołnierzy do domów sprzyjały rozprzestrzenianiu się dyscypliny. Rozwijała się ona między innymi w Krakowie, Łodzi, Warszawie, Lwowie i Poznaniu. Ważną rolę odegrał także Śląsk, gdzie jeszcze przed powstaniem struktur ogólnopolskich działała organizacja zajmująca się m.in. szczypiorniakiem.

Wraz z upływem czasu gra zyskiwała uporządkowane zasady i zaplecze organizacyjne. W 1922 roku na Śląsku powstał Polski Związek Palanta i Gier Ruchowych, który objął opieką także piłkę ręczną. W 1928 roku utworzono Polski Związek Gier Sportowych, skupiający kilka dyscyplin zespołowych: piłkę ręczną, koszykówkę i siatkówkę.

pilka reczna04 | AleMecz.pl

Od jedenastki do współczesnej piłki ręcznej

W pierwszych dekadach dużą popularnością cieszyła się odmiana jedenastoosobowa. Mecze rozgrywano na otwartych boiskach, często przystosowanych do piłki nożnej. W 1936 roku Polski Związek Gier Sportowych przekształcono w Polski Związek Piłki Ręcznej, czyli poprzednika dzisiejszego Związku Piłki Ręcznej w Polsce.

Po II wojnie światowej dyscyplina rozwijała się dalej. W 1946 roku Polska została członkiem Międzynarodowej Federacji Piłki Ręcznej (IHF). W kolejnych latach coraz większe znaczenie zdobywała odmiana siedmioosobowa, rozgrywana w halach.

Ślad historii w nazwie

Piłka ręczna to dziś nowoczesna, dynamiczna dyscyplina, a przez dziesięciolecia zmieniły się przepisy, sprzęt i organizacja rozgrywek. Pozostała jednak nazwa „szczypiorniak”, która przypomina o miejscu pierwszych meczów. Historia polskiego sportu nie toczyła się w oderwaniu od dziejów państwa, a w przypadku piłki ręcznej jej początki łączą się z losem żołnierzy, którzy w czasie walki o niepodległość znaleźli sposób na podtrzymanie aktywności i ducha wspólnoty. Dlatego 11 listopada jest także okazją, by przypomnieć tę kartę historii dyscypliny.


Źródła: B2BData.pl Agencja Informacyjna

© Kliknij i sprawdź naszą ofertę licencji na wykorzystanie tekstu

Wykup licencję na ten tekst