Co roku 10 września na całym świecie obchodzony jest Światowy Dzień Zapobiegania Samobójstwom. Święto zainicjowała w 2003 roku Międzynarodowa Organizacja Zapobiegania Samobójstwom (IASP) we współpracy ze Światową Organizacją Zdrowia (WHO) oraz Światową Federacją Zdrowia Psychicznego (WFMH). Jego celem jest zwrócenie uwagi opinii publicznej na skalę zjawiska samobójstw oraz przypomnienie, że odpowiednio wczesna reakcja otoczenia może zapobiec tragedii. W Polsce dzień ten obchodzony jest od 2018 roku w ramach kampanii społecznej „Życie warte jest rozmowy”, prowadzonej przez Polskie Towarzystwo Suicydologiczne.
Skala problemu na świecie i w Polsce
Na świecie z powodu samobójstwa umiera rocznie kilkaset tysięcy osób, a według szacunków Światowej Organizacji Zdrowia średnio co 40 sekund ktoś odbiera sobie życie, natomiast co 3 sekundy podejmowana jest przez kogoś próba samobójcza.
W Polsce podstawowym źródłem danych o liczbie zamachów samobójczych zakończonych zgonem są statystyki Komendy Głównej Policji. Wynika z nich, że w 2025 roku odnotowano 4776 takich przypadków, w 2024 roku – 4845, a w 2023 roku – 5233. We wcześniejszych latach liczby te kształtowały się następująco: 5108 w 2022 roku, 5201 w 2021 roku i 5165 w 2020 roku. Dane policyjne pokazują więc, że mimo niewielkich wahań między poszczególnymi latami, samobójstwo od dekady pozostaje w Polsce zjawiskiem dotykającym kilka tysięcy osób rocznie, a jego skala przewyższa liczbę ofiar śmiertelnych wypadków drogowych. Warto przy tym zaznaczyć, że statystyki policyjne obejmują wyłącznie zamachy zakończone zgonem – nie uwzględniają one prób samobójczych, które według suicydologów są zjawiskiem kilkunastokrotnie częstszym niż same zgony.
Szczególnie niepokojące pozostają dane dotyczące najmłodszych. Dane przytaczane przez organizatorów kampanii „Życie warte jest rozmowy” wskazują, że codziennie w Polsce sześcioro dzieci podejmuje próbę odebrania sobie życia.
Coraz młodsze ofiary kryzysu psychicznego
Szczególny niepokój budzi to, jak bardzo problem dotyka dzieci i młodzieży. Z informacji publikowanych przez fundację Życie Warte Jest Rozmowy wynika, że w 2025 roku liczba samobójstw w grupie wiekowej do 19. roku życia wzrosła o 27 procent w porównaniu z rokiem poprzednim. Ta sama organizacja wskazuje, że ponad połowa nastolatków miała w swoim otoczeniu rówieśnika, który dzielił się z nimi myślami samobójczymi.
Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Jaworze zwraca uwagę, że wśród dzieci podejmujących próby samobójcze w Polsce odnotowano przypadek ośmiolatka. Wciąż funkcjonuje błędne przekonanie, że dzieci nie mają myśli samobójczych i nie odbierają sobie życia – rzeczywistość pokazuje coś zupełnie innego. Dlatego eksperci apelują, aby nie bagatelizować żadnego niepokojącego sygnału płynącego od dziecka czy nastolatka, rozmawiać z nim, pytać wprost i reagować, zamiast oceniać.
Siła relacji jako czynnik chroniący
10 września 2026 roku w Centrum Dydaktycznym Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego odbędzie się dziewiąta edycja ogólnopolskiej konferencji towarzyszącej kampanii „Życie warte jest rozmowy”, zatytułowana „Siła relacji”. Wydarzenie organizują wspólnie Fundacja Życie Warte Jest Rozmowy, Stowarzyszenie Polskie Towarzystwo Suicydologiczne, Warszawski Uniwersytet Medyczny oraz Fundacja Instytut Edukacji Pozytywnej. Patronat honorowy nad konferencją objęli Minister Zdrowia, Minister Edukacji, Minister Obrony Narodowej, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz Rektor Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.
Udział w konferencji jest bezpłatny, a całość wydarzenia transmitowana jest na żywo dla osób, które nie mogą wziąć w nim udziału stacjonarnie. W programie znalazły się między innymi wystąpienia poświęcone temu, jak relacje w rodzinie i szkole budują odporność psychiczną dzieci, jak wspierać rodzica przeżywającego kryzys wraz z dzieckiem, a także jak przeciwdziałać przemocy rówieśniczej poprzez budowanie relacji. Równolegle do wykładów prowadzone są bezpłatne konsultacje z suicydologami w tak zwanych „Pokojach wsparcia”.
Wybór tego tematu wynika z badań, które organizatorzy przywołują w materiałach konferencyjnych – to właśnie jakość relacji z bliskimi jest jednym z najsilniejszych czynników chroniących przed kryzysem samobójczym. Osoba w kryzysie psychicznym często izoluje się od otoczenia i traci wiarę w to, że cokolwiek może się zmienić. Obecność bliskiej osoby, która zauważy niepokojące sygnały, zapyta wprost i nie oceni, bywa pierwszym krokiem do przełamania tej izolacji.
Profesjonalne wsparcie i poradnie suicydologiczne
Poza działaniami edukacyjnymi w Polsce funkcjonuje system specjalistycznej pomocy dla osób w kryzysie samobójczym. Polskie Towarzystwo Zapobiegania Samobójstwom prowadzi program poradni suicydologicznych, w których pomoc psychologiczną otrzymują osoby z myślami i planami samobójczymi, osoby samookaleczające się, a także rodziny po stracie bliskiego w wyniku samobójstwa. Pierwsza tego typu poradnia powstała w Opolu i oferuje bezpłatne konsultacje zarówno dla dorosłych, jak i dla dzieci oraz młodzieży.
Towarzystwo rekomenduje również telefoniczne wsparcie kryzysowe pod numerem 116 123, obsługiwane wyłącznie przez psychologów specjalizujących się w interwencji kryzysowej, dostępne codziennie w godzinach od 14 do 22.
Gdzie szukać pomocy
Osoby doświadczające myśli samobójczych oraz ich bliscy mogą skorzystać z kilku bezpłatnych form wsparcia. Dzieci i młodzież mogą zadzwonić pod numer 116 111, przy czym nie jest do tego potrzebna zgoda rodzica ani opiekuna. Dorośli mogą skorzystać z telefonu zaufania 116 123. W sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia – zarówno własnego, jak i osoby z otoczenia – należy niezwłocznie zadzwonić pod numer alarmowy 112.
Jeśli ten tekst dotyczy Ciebie osobiście i zmagasz się z trudnymi myślami, nie musisz przechodzić przez to sam. Powyższe numery telefonów są dostępne bezpłatnie i przez całą dobę lub w wyznaczonych godzinach dyżurów – warto z nich skorzystać.
Źródła: B2BData.pl Agencja Informacyjna
© Kliknij i sprawdź naszą ofertę licencji na wykorzystanie tekstu


