Dzień Mężczyzn 2026: Nie tylko życzenia – za tymi cyframi kryje się prawdziwy problem

Dziś, 10 marca, w Polsce obchodzimy Dzień Mężczyzn – święto, które bywa mylone z Międzynarodowym Dniem Mężczyzn przypadającym na 19 listopada. To dwie odrębne daty z różną historią. Polska wersja święta wywodzi się z tradycji chrześcijańskiej: tego dnia Kościół katolicki i prawosławny wspomina 40 Świętych Męczenników z Sebasty – żołnierzy rzymskich XII Legionu, którzy w IV wieku odmówili wyrzeczenia się wiary chrześcijańskiej i ponieśli śmierć z rozkazu cesarza Licyniusza. Ich niezłomność i odwaga stały się fundamentem symbolicznego znaczenia tej daty.

Natomiast Międzynarodowy Dzień Mężczyzn obchodzony 19 listopada zapoczątkowany został w 1999 roku w Trynidadzie i Tobago. Inicjatywę poparła Organizacja Narodów Zjednoczonych. Święto jest dziś oficjalnie uznawane w ponad 80 krajach świata i ma na celu zwrócenie uwagi na zdrowie mężczyzn, zdrowie psychiczne, relacje między płciami oraz promowanie równości płci.

Mężczyźni żyją krócej – i to nie jest mit

Dzień Mężczyzn to dobra okazja, by spojrzeć na twarde dane dotyczące zdrowia i długości życia polskich mężczyzn. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego opublikowanych 30 lipca 2025 roku, przeciętne trwanie życia mężczyzn w Polsce w 2024 roku wyniosło 74,93 roku, natomiast kobiet 82,26 roku – różnica to ponad 7 lat.

Dla porównania, w 2023 roku przeciętne dalsze trwanie życia mężczyzn w Unii Europejskiej wynosiło 78,7 roku, podczas gdy polscy mężczyźni żyli przeciętnie 74,6 roku. Oznacza to, że Polacy żyją krócej od europejskiej średniej o ponad 4 lata.

Dane GUS z 2024 roku pokazują również, że zdrowe trwanie życia – rozumiane jako lata bez niepełnosprawności – wynosi dla mężczyzn 61,6 roku, a dla kobiet 65,3 roku. Różnica sięga zatem 3,7 roku na niekorzyść mężczyzn.

48 mężczyzn dziennie – diagnoza, której nikt nie chce słyszeć

Jednym z kluczowych problemów zdrowotnych polskich mężczyzn są nowotwory. Jak wynika z raportu „Nowotwory złośliwe w Polsce” z 2021 roku, średnio 48 mężczyzn każdego dnia dowiaduje się, że ma raka prostaty. Według danych Krajowego Rejestru Nowotworów nowotwory układu moczowo-płciowego stanowią aż jedną czwartą wszystkich nowotworów u mężczyzn.

Najczęściej rozpoznawane nowotwory u mężczyzn według Krajowego Rejestru Nowotworów to:

• rak prostaty (23,3 proc. zachorowań),
• rak płuca (13,7 proc.),
• rak jelita grubego (11,7 proc.) oraz
• rak pęcherza moczowego (5,7 proc.).

Co szczególnie niepokojące, wiele z tych nowotworów – zwłaszcza rak prostaty i rak jądra – przez długi czas nie daje żadnych objawów. Wczesne wykrycie radykalnie zwiększa szanse na wyleczenie, a to wymaga regularnych badań profilaktycznych.

Mężczyźni unikają lekarza – stereotyp czy fakt?

Niestety, dane potwierdzają, że mężczyźni rzadziej korzystają z opieki medycznej. Jak informuje NFZ, jedynie 43 proc. mężczyzn było u kardiologa choć raz w życiu. Co więcej, jedynie jedna trzecia mężczyzn po 35. roku życia odwiedziła kiedykolwiek urologa. Po 55. roku życia odsetek ten rośnie, lecz nadal 61 proc. panów deklaruje, że nigdy nie korzystało z konsultacji urologicznej.

Wśród przyczyn unikania wizyt lekarskich mężczyźni wymieniają:

• obawę przed wykryciem poważnej choroby (36 proc.) oraz
• wstyd i skrępowanie związane z badaniem urologicznym (33 proc.) – wynika z danych przytaczanych przez NFZ.

Dr hab. n. o zdr., prof. Instytutu, Paweł Koczkodaj, kierownik Pracowni Prewencji Pierwotnej i Polityki Zdrowotnej w Zakładzie Epidemiologii i Prewencji Pierwotnej Nowotworów w Narodowym Instytucie Onkologii w Warszawie, wskazuje na mechanizmy stojące za tym zjawiskiem: „W tym kontekście często wymienia się m.in. stereotypy na temat zdrowia, związane z samą płcią, ale także z określonymi chorobami i ich wykrywaniem. Z praktycznych doświadczeń, ale także z badań naukowych i analiz, wiemy, że jednym z najskuteczniejszych rozwiązań w tym zakresie jest podnoszenie świadomości zdrowotnej. Edukacja zdrowotna, zarówno ta prowadzona od najmłodszych lat w szkole, jak i ta kierowana do osób dorosłych w postaci materiałów informacyjnych czy kampanii zdrowotnych przynosi wymierne efekty wśród mężczyzn i kobiet.”

Styl życia: bilans, który trudno zignorować

Niedobra kondycja zdrowotna polskich mężczyzn ma też wyraźne uwarunkowania behawioralne. Dane przytaczane przez NFZ wskazują, że blisko 25 proc. panów zmaga się z nadciśnieniem tętniczym, aż 70 proc. ma nadwagę, a jedna piąta – otyłość. Zgodnie z Eurobarometrem z 2021 roku, 32 proc. dorosłych mężczyzn w Polsce pali papierosy, a aż 66 proc. mężczyzn w grupie 15+ jest nieaktywna fizycznie. W grupie wiekowej 55 lat i więcej ten odsetek sięga 88 proc.

Ekspert NFZ, prof. Koczkodaj, podkreśla: „Zaznaczę, że występowanie raka płuca i raka jelita grubego w ogromnej mierze wiąże się z narażeniem na czynniki, których występowanie mężczyźni mogą skutecznie ograniczać samodzielnie w ich codziennym życiu. Chodzi przede wszystkim o narażanie na dym tytoniowy, spożywanie alkoholu, niezdrową dietę czy brak aktywności fizycznej.”

Bezpłatne badania dla każdego mężczyzny – warto skorzystać

Dziś Dzień Mężczyzn może być konkretnym impulsem do działania. NFZ oferuje program „Moje Zdrowie” – dostępny dla wszystkich, którzy ukończyli 20 lat. Wystarczy wypełnić ankietę zdrowotną w przychodni POZ lub przez Internetowe Konto Pacjenta (IKP), a przychodnia wystawi skierowanie na bezpłatne badania laboratoryjne. Podstawowy pakiet obejmuje m.in. morfologię krwi, lipidogram, poziom glukozy, kreatyniny oraz badanie ogólne moczu. Mężczyźni po 50. roku życia otrzymują dodatkowo badanie PSA całkowitego – markera raka prostaty.

Pełen kalendarz badań profilaktycznych dostosowany do wieku i płci dostępny jest na stronie Akademii NFZ: akademia.nfz.gov.pl.

Podsumowanie

Dzień Mężczyzn to nie tylko okazja do złożenia życzeń. To moment, by uświadomić sobie, że różnica w długości i jakości życia między kobietami a mężczyznami w Polsce jest realna i wynika w dużej mierze z czynników, na które sami mężczyźni mają wpływ: nawyków zdrowotnych, aktywności fizycznej, diety i – przede wszystkim – regularnych wizyt u lekarza. Dane GUS i NFZ pokazują wyraźnie: profilaktyka ratuje życie. I jest całkowicie bezpłatna.

---

Źródła: B2BData.pl Agencja Informacyjna