Centralny Ośrodek Sportu dysponuje jedną z największych baz sportowych w kraju, na której utrzymanie i rozbudowę w ostatnich latach wydano niemal 792 mln zł. Najwyższa Izba Kontroli sprawdziła, jak te pieniądze zostały wykorzystane, i wskazała, że mimo rozbudowanej infrastruktury poziom jej wykorzystania na szkolenie kadr narodowych pozostaje niski, a w niektórych ośrodkach doszło do nieprawidłowości w gospodarowaniu majątkiem publicznym i zamówieniach publicznych.
Czym jest Centralny Ośrodek Sportu
Centralny Ośrodek Sportu powstał w 2010 roku z inicjatywy Ministra Sportu i Turystyki. Jego zadaniem jest zapewnienie warunków organizacyjnych, ekonomicznych i technicznych do szkolenia sportowego prowadzonego przez polskie związki sportowe, ze szczególnym naciskiem na przygotowanie zawodników kadry narodowej do igrzysk olimpijskich, igrzysk paralimpijskich, mistrzostw świata i mistrzostw Europy. W skład COS wchodzi centrala w Warszawie oraz siedem Ośrodków Przygotowań Olimpijskich, zlokalizowanych w Dusznikach-Zdroju, Giżycku, Spale, Szczyrku, Wałczu, Władysławowie i Zakopanem. Każdy z ośrodków rozlicza się finansowo osobno od centrali.
Nadzór nad działalnością COS sprawuje minister właściwy do spraw kultury fizycznej. Zasady funkcjonowania i finansowania jednostki określa ustawa o sporcie, a dofinansowanie zadań inwestycyjnych regulują rozporządzenia Ministra Sportu i Turystyki.
Prawie 792 miliony złotych w cztery lata
Najwyższa Izba Kontroli objęła badaniem lata 2021-2025 (do 31 marca 2025 roku). W tym okresie minister właściwy do spraw kultury fizycznej przekazał Centralnemu Ośrodkowi Sportu środki w łącznej wysokości 791,7 mln zł. Na tę kwotę złożyły się dwa strumienie finansowania: 195,7 mln zł dotacji celowych z budżetu państwa na bieżące utrzymanie i zarządzanie obiektami sportowymi oraz infrastrukturą COS, a także 596 mln zł dotacji celowych ze środków Funduszu Rozwoju Kultury Fizycznej, przeznaczonych na budowę, przebudowę, modernizację i remonty obiektów sportowych oraz infrastruktury towarzyszącej.
Wydatki inwestycyjne rosły z roku na rok najintensywniej w latach 2022-2023, kiedy na zadania inwestycyjne przeznaczono odpowiednio 158,6 mln zł i 250,1 mln zł. Kontrolerzy NIK ocenili, że w tym obszarze minister prawidłowo wywiązał się z obowiązku udzielania dotacji, choć jednocześnie w latach 2024-2025 nie rozpatrzył i nie ocenił 18 wniosków inwestycyjnych COS na łączną kwotę 161,9 mln zł, co uznano za działanie nierzetelne i niezgodne z zasadami Programu inwestycji o szczególnym znaczeniu dla sportu.
Baza sportowa większa niż wykorzystanie
Skala majątku, którym dysponuje COS, jest znaczna. Według stanu na 31 marca 2025 roku ośrodek posiadał 123 obiekty sportowe, w tym 74 obiekty zamknięte (m.in. hale sportowe i baseny) oraz 49 obiektów otwartych (m.in. boiska i korty tenisowe). Do tego dochodzi 35 obiektów noclegowych z 1826 miejscami, 17 obiektów gastronomicznych z 2138 miejscami oraz 40 sal konferencyjnych na blisko trzy tysiące osób.
Na koniec marca 2025 roku COS zapewniał zabezpieczenie bazy sportowej dla 56 z 70 polskich związków sportowych, co odpowiada 80% wszystkich związków, w tym pełne zabezpieczenie dla 40 związków i niepełne dla 16 kolejnych. Problem, na który zwraca uwagę NIK, dotyczy jednak faktycznego wykorzystania tej infrastruktury do szkolenia zawodników kadr narodowych przed najważniejszymi imprezami sportowymi. Wykorzystanie to wynosiło średnio zaledwie 23%, a w Ośrodku Przygotowań Olimpijskich w Dusznikach-Zdroju w latach 2023-2024 spadło do 4%.
Jak wskazuje Izba, o stopniu wykorzystania obiektów decydowało przede wszystkim zapotrzebowanie zgłaszane przez związki sportowe, a w przypadku Dusznik-Zdroju dodatkowym czynnikiem był brak kompletnego zaplecza treningowego — ośrodek nie dysponował własną bazą noclegową ani gastronomiczną, a część przejętych obiektów wymagała remontów.
Nietrafione inwestycje w Dusznikach-Zdroju i Urszulinie
Najbardziej krytyczna ocena NIK dotyczy sposobu, w jaki COS powiększał swój majątek. W 2021 roku minister właściwy do spraw kultury fizycznej utworzył nowy Ośrodek Przygotowań Olimpijskich w Dusznikach-Zdroju. Na jego potrzeby COS nabył od gminy miejskiej Duszniki-Zdrój oraz podmiotu prywatnego nieruchomości wraz z obiektami sportowymi i infrastrukturą towarzyszącą. Wraz z nieruchomością nabytą w Urszulinie łączny koszt tych transakcji wyniósł 62,6 mln zł.
Izba negatywnie oceniła cały proces, wskazując, że nabycie nieruchomości nie zostało poprzedzone oceną celowości i gospodarności zakupu ani opracowaniem koncepcji zagospodarowania, funkcjonowania i rozwoju nowych ośrodków. Otrzymane od gminy obiekty w Dusznikach-Zdroju znajdowały się w złym stanie technicznym i wymagały dodatkowych nakładów na przebudowę, modernizację oraz remonty. W efekcie w ośrodku nie zapewniono bazy noclegowej ani gastronomicznej, a poziom jego wykorzystania na szkolenie kadr narodowych wyniósł zaledwie 4%.
Zdaniem NIK brak analizy potrzeb i koncepcji rozwoju wynikał z nieprawidłowego zarządzania i nadzoru dyrektora COS nad przebiegiem całego procesu. Do zakończenia kontroli ani w COS, ani w ministerstwie nie opracowano takiej koncepcji, co Izba określiła jako działanie nierzetelne. Analogiczne zaniechania stwierdzono w przypadku nieruchomości w Urszulinie, położonej w gminie Grodzisk Mazowiecki.
Ryzyko korupcji w Zakopanem
Odrębny wątek kontroli dotyczy Ośrodka Przygotowań Olimpijskich w Zakopanem. NIK negatywnie oceniła sposób prowadzenia tam gospodarki finansowo-majątkowej. Dyrektor ośrodka powierzył organizację i realizację zamówień publicznych oraz bieżących inwestycji osobie fizycznej zatrudnionej na podstawie umowy zlecenia, niebędącej pracownikiem ośrodka. Przekazanie tych uprawnień nastąpiło bez zapewnienia skutecznego nadzoru i rzeczywistej kontroli ze strony kierownictwa oraz komisji przetargowych.
W ocenie Izby było to działanie nierzetelne, które stwarzało ryzyko wystąpienia zjawisk korupcyjnych, ponieważ mogło skutkować niezachowaniem bezstronności i obiektywizmu wymaganych w procesie przygotowania i przeprowadzenia zamówień publicznych. Dodatkowo dyrektor ośrodka nie informował części pracowników o powoływaniu ich w skład komisji przetargowych, przez co ich udział w pracach komisji był, jak określiła to NIK, „czynnością pozorną” — większość z nich jedynie podpisywała przedkładane przez dyrektora dokumenty, bez realnej oceny złożonych ofert.
Kontrola wykazała również, że po wcześniejszej kontroli przeprowadzonej w Zakopanem Minister Sportu i Turystyki nie wyegzekwował od dyrektora ośrodka informacji o sposobie wykonania zaleceń pokontrolnych ani zwrotu do ministerstwa dotacji pobranej w nadmiernej wysokości, przekraczającej 8,5 mln zł. Zaniechanie to Izba uznała za niezgodne z ustawą o finansach publicznych.
Efekty inwestycji i wnioski pokontrolne
NIK zwraca uwagę, że mimo stwierdzonych nieprawidłowości minister osiągnął cel Programu inwestycji o szczególnym znaczeniu dla sportu na lata 2021-2025, polegający na rozwoju bazy sportowej COS i zapewnieniu odpowiednich warunków szkolenia sportowców. W ramach 52 zrealizowanych zadań powstało między innymi pięć nowych obiektów sportowych, w tym skocznia narciarska w Zakopanem, kolej linowa i wyciąg narciarski w Szczyrku, boisko piłkarskie w Giżycku oraz wielofunkcyjna hala sportowa w Wałczu. Przebudowano lub zmodernizowano kolejnych 17 obiektów sportowych, w tym siedem skoczni narciarskich, a także 21 elementów infrastruktury towarzyszącej.
W związku z ustaleniami kontroli Najwyższa Izba Kontroli wniosła do Ministra Sportu i Turystyki między innymi o opracowanie nowego dokumentu strategicznego w obszarze sportu, określenie w statucie i strategii rozwoju COS jasnych zasad tworzenia nowych ośrodków — w tym obowiązku analizy celowości i gospodarności takich decyzji oraz konsultacji z polskimi związkami sportowymi — a także o wyegzekwowanie od COS zwrotu do budżetu państwa dotacji pobranej w nadmiernej wysokości wraz z odsetkami. Do dyrektora Centralnego Ośrodka Sportu Izba skierowała wnioski o przegląd procedur dotyczących zamówień publicznych, gospodarowania majątkiem i egzekwowania należności, a także o realizację inwestycji w Dusznikach-Zdroju i Urszulinie, które pozwoliłyby zwiększyć wykorzystanie tamtejszej bazy sportowej na szkolenie kadr narodowych.
Źródła: B2BData.pl Agencja Informacyjna
