Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej – Państwowy Instytut Badawczy prognozuje, że od środy 24 czerwca nad Polskę napłynie bardzo gorące powietrze. Od czwartku do soboty w zachodniej części kraju, głównie w województwie lubuskim i zachodniopomorskim, obowiązywać mają ostrzeżenia pierwszego i drugiego stopnia przed upałem, a temperatura w dużych miastach może lokalnie przekroczyć 40, a miejscami nawet 43 stopnie Celsjusza. Synoptycy przewidują, że szczyt upałów przypadnie na niedzielę – tego dnia fala gorąca ma objąć swoim zasięgiem praktycznie cały kraj, a temperatura powyżej 30 stopni będzie notowana w większości regionów. W związku z tą prognozą w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji odbyła się pilna narada przedstawicieli kilku resortów, podczas której uzgodniono wspólne działania służb na nadchodzące dni.
Rząd uruchamia procedury awaryjne
Naradzie w MSWiA przewodniczył szef resortu Marcin Kierwiński, a wcześniej w Rządowym Centrum Bezpieczeństwa odbyła się odprawa z udziałem wojewodów i komendantów służb, prowadzona przez wiceministra Wiesława Leśniakiewicza. W ramach podziału zadań Straż Pożarna i Policja zostały postawione w stan gotowości i mają zwracać szczególną uwagę na zagrożenia pożarowe oraz bezpieczeństwo osób wypoczywających nad wodą. Ministerstwo Zdrowia monitoruje sytuację pod kątem ryzyka udarów i odwodnień, a służby medyczne przygotowują się do pomocy osobom starszym i dzieciom. Ministerstwo Infrastruktury śledzi sytuację na kolei, natomiast Ministerstwo Spraw Zagranicznych zadeklarowało pomoc Polakom przebywającym w regionach zmagających się z ekstremalnymi temperaturami, między innymi we Francji i w Stanach Zjednoczonych. Szef MSWiA zlecił też resortom przeanalizowanie w ciągu doby procedur przeciwupałowych, które sprawdziły się w innych krajach europejskich, aby część z nich na stałe wpisać do polskich rozwiązań.
Czym właściwie jest upał
Zgodnie z definicją stosowaną przez polskie służby, o upale mówimy wtedy, gdy temperatura powietrza przy powierzchni ziemi przekracza 30 stopni Celsjusza. Wbrew powszechnemu przekonaniu najwyższa temperatura w ciągu dnia nie występuje w południe, lecz najczęściej między godziną 15 a 18. Najsilniejsze promieniowanie ultrafioletowe notowane jest natomiast między godziną 12 a 13, co oznacza, że właśnie wtedy ryzyko poparzenia słonecznego jest największe.
Jak wysoka temperatura wpływa na organizm
Wraz ze wzrostem temperatury powietrza rośnie ryzyko odwodnienia i przegrzania organizmu. Długotrwałe przebywanie w upale może prowadzić do udaru słonecznego lub cieplnego – stanu zagrażającego zdrowiu, a w skrajnych przypadkach również życiu. Do typowych objawów należą:
- zawroty i bóle głowy,
- osłabienie,
- niepokój,
- dotkliwe pragnienie,
- nudności,
- gorączka i
- szum w uszach, a w cięższych przypadkach
- drgawki,
- gwałtowne przyspieszenie pracy serca i oddechu oraz
- niebezpieczny wzrost temperatury ciała.
Upał obciąża również układ nerwowy – wywołuje ospałość, rozdrażnienie oraz pogorszenie koncentracji i efektywności pracy.
Kto jest najbardziej narażony
Najgorzej upał znoszą osoby starsze i małe dzieci, dlatego specjaliści zalecają, by w miarę możliwości w najgorętszych godzinach pozostawały one w domu lub w zacienionym, dobrze wentylowanym miejscu. Szczególnej ostrożności wymagają także osoby przewlekle chore, w tym cierpiące na choroby serca i nerek, kobiety w ciąży oraz osoby pracujące fizycznie na otwartej przestrzeni. Wysokie temperatury są niebezpieczne również dla zwierząt domowych, które, podobnie jak ludzie, mogą doznać przegrzania organizmu.
Jak skutecznie się chronić
Podstawą bezpiecznego przetrwania upału jest odpowiednie nawodnienie organizmu. Według norm żywienia przypominanych przez Główny Inspektorat Sanitarny, wystarczające dzienne spożycie wody, pochodzącej zarówno z napojów, jak i z pokarmów, wynosi u zdrowego dorosłego od 2 do 2,5 litra, a u dzieci i młodzieży, w zależności od wieku i płci, od 1,25 do 2,5 litra. W czasie upałów warto pić więcej niż zwykle, najlepiej wodę niegazowaną, a unikać alkoholu i bardzo słodkich napojów, które nasilają odwodnienie.
Wychodząc na słońce, warto wybierać lekką, przewiewną odzież z naturalnych tkanin w jasnych kolorach, nakrycie głowy oraz okulary z filtrem UV. Skórę powinno się chronić kremem z filtrem SPF, nakładanym jeszcze przed wyjściem z domu i powtarzanym po kąpieli czy intensywnym poceniu się. Najlepiej ograniczyć przebywanie na słońcu w godzinach największego nasłonecznienia, a aktywność fizyczną przenieść na ranek lub wieczór. W ciągu dnia warto zasłaniać okna i żaluzje, a wietrzyć mieszkanie dopiero nocą, gdy temperatura spada. Po wyjściu z klimatyzowanego pomieszczenia nie należy od razu wystawiać się na pełne słońce, ponieważ nagła zmiana temperatury może wywołać szok termiczny.
Podczas upałów zaleca się sięganie po lekkie posiłki oparte na warzywach i owocach, a unikanie dań tłustych i wysokokalorycznych. Wysoka temperatura sprzyja rozwojowi bakterii, w tym salmonelli, dlatego szczególnie ważne jest częste i dokładne mycie rąk. Małe dzieci najlepiej kąpać w wodzie letniej, a nie zimnej, i podawać im napoje o temperaturze pokojowej.
Pod żadnym pozorem, nawet na chwilę, nie wolno zostawiać w zaparkowanym samochodzie dzieci ani zwierząt – wnętrze pojazdu nagrzewa się bardzo szybko, nawet gdy auto stoi w cieniu, a panująca w nim temperatura może osiągnąć wartości zagrażające życiu już po kilkunastu minutach. W dłuższych trasach samochodowych warto robić częste przerwy i mieć przy sobie zapas wody.
Upał a obowiązki pracodawcy
Wysokie temperatury dotyczą nie tylko wypoczynku, ale i obowiązków zawodowych. Jak wskazuje Państwowa Inspekcja Pracy, pracodawca musi nieodpłatnie zapewnić pracownikom chłodne napoje profilaktyczne, gdy temperatura na stanowisku pracy w pomieszczeniu przekracza 28 stopni Celsjusza, a przy pracy na otwartej przestrzeni – 25 stopni. Obowiązku tego nie można zastąpić ekwiwalentem pieniężnym. Pracodawca może również, na podstawie art. 18 Kodeksu pracy, skrócić czas pracy w upalne dni bez obniżania wynagrodzenia. Pracowników młodocianych nie wolno zatrudniać w pomieszczeniach, w których temperatura przekracza 30 stopni, a wilgotność względna powietrza – 65 procent. Niezapewnienie napojów może skończyć się dla pracodawcy karą grzywny od 1000 do 30 tysięcy złotych.
Co robić, gdy ktoś się przegrzewa
Jeśli ktoś w naszym otoczeniu poczuje się słabo z powodu upału, należy jak najszybciej przenieść go w zacienione, chłodne miejsce, poluzować ubranie i schłodzić ciało wilgotnym ręcznikiem lub chłodnym kompresem, najlepiej przyłożonym do głowy i karku. Jeżeli osoba jest przytomna, można podać jej wodę do picia. Resort zdrowia zaleca jednoznacznie: w przypadku zawrotów głowy, osłabienia, niepokoju, silnego bólu głowy lub dotkliwego pragnienia, którym towarzyszą inne niepokojące objawy, należy niezwłocznie zadzwonić pod numer alarmowy 112. Osoby przyjmujące leki na stałe powinny wcześniej skonsultować z lekarzem, jak preparaty te wpływają na termoregulację organizmu w warunkach wysokich temperatur.
Warto śledzić aktualne ostrzeżenia
Według długoterminowych prognoz IMGW czerwiec i lipiec 2026 roku mają przynieść w całym kraju temperatury wyższe od normy wieloletniej z lat 1991–2020, a fale upałów mogą się powtarzać w kolejnych tygodniach lata. Dlatego warto na bieżąco sprawdzać ostrzeżenia meteorologiczne oraz komunikaty Rządowego Centrum Bezpieczeństwa, na przykład w serwisie alertpogodowy.pl, i reagować na pierwsze objawy przegrzania zarówno u siebie, jak i u bliskich.
Źródła: B2BData.pl Agencja Informacyjna
