Dziś, 29 września, obchodzimy Światowy Dzień Serca. Święto ma przypomnieć o prostym fakcie: choroby układu krążenia potrafią latami nie dawać wyraźnych sygnałów, a gdy w końcu je dają, bywa już za późno na spokojną diagnostykę. Hasło tegorocznej kampanii międzynarodowej mówi właśnie o tym, by nie przegapić ostrzeżeń, które wysyła organizm.
Kampania, która uczy rozpoznawać sygnały
Światowa Federacja Serca zainaugurowała 27 lipca 2026 roku drugą edycję kampanii „Don’t Miss a Beat”, którą można przetłumaczyć jako „Nie przegap uderzenia serca”. Według federacji choroby sercowo-naczyniowe odbierają życie ponad 20 milionom ludzi rocznie, a wiele z tych zgonów można było zapobiec. Organizatorzy podkreślają, że objawy chorób serca są zbyt często bagatelizowane lub ignorowane, a część dolegliwości przebiega całkowicie bezobjawowo.
W ramach kampanii przygotowano test wiedzy o sercu, obejmujący m.in. mity, ukryte objawy i czynniki ryzyka, których wiele osób nie zauważa. Wraca też wyzwanie polegające na zwiększeniu aktywności fizycznej przez cały wrzesień. Trzeci element to list otwarty do przywódców państw. Federacja domaga się w nim krajowych planów działań wobec chorób układu krążenia oraz powszechnego dostępu do leczenia, ponieważ bez nich liczba zgonów będzie nadal rosnąć.
Skąd wzięło się to święto
Pomysł powstał pod koniec lat 90. ubiegłego wieku z inicjatywy prof. Antonia Bayesa de Luny, ówczesnego prezesa Światowej Federacji Serca. Pierwszy Światowy Dzień Serca obchodzono 24 września 2000 roku, a kolejne miały przypadać w ostatnią niedzielę września. Obchody odbywają się z udziałem Światowej Organizacji Zdrowia, UNESCO i UNICEF.
Polskie Towarzystwo Kardiologiczne włączyło się w inicjatywę już w 2000 roku. Od 2004 roku w różnych miastach kraju organizowane są plenerowe wydarzenia z udziałem lekarzy i artystów, adresowane do całych rodzin. Poprzednie centralne obchody odbyły się w Poznaniu (2023), Katowicach (2024) i Krakowie (2025).
Polska w statystykach
Choroby układu krążenia pozostają w Polsce główną przyczyną zgonów. Według Głównego Urzędu Statystycznego w 2023 roku odpowiadały za 36,9 proc. wszystkich zgonów. Agencja Badań Medycznych podaje, że to około 37 proc. przypadków śmierci w kraju. Głównym czynnikiem ryzyka jest nadciśnienie tętnicze, które według danych GUS z 2023 roku dotyczy niemal 31 proc. dorosłych Polaków.
Agencja zwraca uwagę, że zbyt wiele przypadków chorób serca rozpoznaje się zbyt późno, a profilaktyka nie jest wystarczająco powszechna. W analizach Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego Polska figuruje wśród krajów o podwyższonym ryzyku sercowo-naczyniowym. Niepokojące jest również to, że negatywne trendy coraz częściej dotyczą młodszych grup wiekowych.
Centralne obchody w Poznaniu
Tegoroczne centralne obchody Światowego Dnia Serca zaplanowano na 20 września 2026 roku na terenie Międzynarodowych Targów Poznańskich. Organizatorami były Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego oraz Zarząd Oddziału Poznańskiego. W programie przewidziano bezpłatne badania profilaktyczne, krótkie konsultacje medyczne, porady dietetyczne oraz edukacyjne zajęcia dla dzieci. Organizatorzy chcieli zwrócić uwagę nie tylko na codzienną troskę o serce, lecz także na wpływ innych schorzeń na układ sercowo-naczyniowy i na znaczenie prozdrowotnych nawyków kształtowanych od najmłodszych lat.
Co można zrobić na co dzień
Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Krakowie przypomina, że najlepiej udokumentowany korzystny wpływ na układ krążenia mają dieta DASH i dieta śródziemnomorska. Opierają się one na zróżnicowanym jadłospisie z ograniczeniem soli, cukru i tłuszczów nasyconych. Warto sięgać po ryby, oliwę z oliwek lub olej rzepakowy, produkty pełnoziarniste, orzechy, nasiona roślin strączkowych, a także warzywa i owoce.
Równie ważny jest ruch. Do utrzymania i poprawy zdrowia wystarczy 30 minut aktywności o umiarkowanej intensywności, pięć dni w tygodniu. Sanepid podkreśla też, że nie istnieje bezpieczny poziom narażenia na tytoń, a po rzuceniu palenia ryzyko choroby wieńcowej zmniejsza się o połowę w ciągu roku. Podobnie w przypadku alkoholu: szkodliwe skutki jego spożywania przewyższają potencjalne korzyści.
Kluczowa jest także regularna kontrola ciśnienia tętniczego, poziomu cholesterolu i glukozy we krwi. To właśnie te badania pozwalają wychwycić zagrożenie, zanim serce da o sobie znać w sposób dramatyczny. Agencja Badań Medycznych dodaje do tej listy utrzymywanie prawidłowej masy ciała oraz radzenie sobie ze stresem, w tym dbałość o sen i kontakty społeczne.
Serce lubi konsekwencję
Światowy Dzień Serca nie zastąpi wizyty u lekarza ani nie zmieni nawyków jednego dnia. Może jednak być dobrym pretekstem, by zmierzyć ciśnienie, zapisać się na badania kontrolne albo wybrać się na dłuższy spacer. Serce pracuje bez przerwy, więc zasługuje na uwagę częstszą niż raz w roku.
Źródła: B2BData.pl Agencja Informacyjna
