W poniedziałek 19 stycznia 2026 roku przypada tak zwany Blue Monday – dzień, który od dwóch dekad funkcjonuje w przestrzeni publicznej jako „najbardziej depresyjny dzień roku”. Czy jednak trzeci poniedziałek stycznia rzeczywiście niesie ze sobą szczególne zagrożenie dla naszego samopoczucia, czy to jedynie marketingowy chwyt, który na trwałe zakorzeni się w kulturze popularnej?
Geneza zjawiska: od kampanii reklamowej do globalnego fenomenu
Pojęcie Blue Monday pojawiło się po raz pierwszy w 2005 roku. Za jego powstaniem stoi brytyjski psycholog Cliff Arnall, który stworzył wzór matematyczny mający wskazywać najbardziej przygnębiający dzień w roku. Formuła uwzględniała czynniki meteorologiczne (krótki dzień, niskie nasłonecznienie), psychologiczne (świadomość niedotrzymania postanowień noworocznych) oraz ekonomiczne (stres finansowy po świątecznych wydatkach).
Według doniesień medialnych koncepcja ta powstała jednak nie w laboratoriach naukowych, lecz jako element kampanii marketingowej biura podróży. Jak podaje The Guardian, wzór został opracowany na zamówienie i miał zachęcić klientów do rezerwowania zimowych wyjazdów jako remedium na zimową chandrę.
Sam Cardiff University, z którym związany był Arnall, szybko zdystansowało się od tej teorii. Środowisko naukowe zgodnie określa Blue Monday jako pseudonaukę, wskazując na fundamentalne błędy metodologiczne we wzorze – brak spójności jednostek oraz niemierzalność wielu składowych równania.
Stanowisko nauki: Blue Monday pod lupą badaczy
Specjaliści od zdrowia psychicznego są jednoznaczni w swojej ocenie. Profesor Michał Białek z Uniwersytetu Wrocławskiego określa Blue Monday jako przykład dezinformacji, która mimo obalenia przez naukę na trwałe zakorzeniła się w świadomości społecznej. Naukowcy podkreślają, że nie istnieje żadna formuła pozwalająca wskazać jeden, konkretny najbardziej depresyjny dzień w roku.
Co więcej, eksperci ostrzegają przed potencjalnie szkodliwymi skutkami popularyzacji tego pojęcia. Nieprecyzyjne i częste używanie terminu „depresja” w kontekście Blue Monday może prowadzić do bagatelizowania realnych zaburzeń psychicznych, które wymagają specjalistycznej diagnozy i leczenia.
Sezonowe zaburzenia afektywne: prawdziwe zagrożenie zimą
Choć Blue Monday to mit, to zimowe obniżenie nastroju jest faktem potwierdzonym naukowo. Sezonowe zaburzenia afektywne (SAD – Seasonal Affective Disorder) to prawdziwa choroba sklasyfikowana w Diagnostycznym i Statystycznym Podręczniku Zaburzeń Psychicznych (DSM-5).
Według American Psychiatric Association około pięciu procent dorosłej populacji w Stanach Zjednoczonych doświadcza SAD. Najtrudniejsze miesiące dla osób z tym zaburzeniem to właśnie styczeń i luty. Badania wskazują, że występowanie SAD jest związane z szerokością geograficzną – w Stanach Zjednoczonych częstość występowania waha się od 1,4 procent w słonecznej Florydzie do 9,7 procent na Alasce.
Naukowcy identyfikują kilka mechanizmów odpowiedzialnych za sezonowe wahania nastroju. Badania opublikowane przez National Institute of Mental Health wskazują, że osoby z SAD mają obniżony poziom serotoniny – neuroprzekaźnika odpowiadającego za regulację nastroju. Krótsze dni i ograniczona ekspozycja na światło słoneczne dodatkowo zaburzają rytmy dobowe i produkcję melatoniny, kluczowej dla zdrowego snu.
Badanie opublikowane w czasopiśmie Environment International w 2024 roku wykazało małe i średnie powiązania między większą ekspozycją na światło dzienne w zimie a mniejszym prawdopodobieństwem wystąpienia objawów depresyjnych. Meta-analiza z 2025 roku opublikowana w czasopiśmie Medicine potwierdziła skuteczność fototerapii białym światłem w redukcji objawów SAD.
Styczeń a nasze samopoczucie: realny wpływ pory roku
Choć Blue Monday jest konstruktem marketingowym, początek roku rzeczywiście może być okresem wzmożonego stresu. Badanie opublikowane w 2023 roku w Frontiers in Psychiatry wykazało, że podczas świąt Bożego Narodzenia hospitalizacje psychiatryczne maleją, ale następuje wyraźny wzrost po świętach – zjawisko określane jako efekt „świątecznego rozczarowania”.
Money and Mental Health Policy Institute odnotowało w 2024 roku wzrost liczby osób szukających pomocy w zakresie doradztwa finansowego właśnie w styczniu w Wielkiej Brytanii. Badanie opublikowane w Social Science & Medicine w 2013 roku, które objęło 8400 dorosłych Amerykanów, wykazało, że zadłużenie jest niezależnie związane ze zwiększonymi objawami depresyjnymi, niezależnie od poziomu dochodów.
Dodatkowym czynnikiem jest niepowodzenie w realizacji noworocznych postanowień. Badanie Norcross i Vangarelli z 1988 roku śledziło 200 osób podejmujących noworoczne postanowienia i wykazało, że tylko 77 procent utrzymało swoje postanowienie przez tydzień, przy czym wskaźniki porażek rosły gwałtownie w początkowym okresie.
Blue Monday jako okazja do rozmowy o zdrowiu psychicznym
Mimo krytyki ze strony środowiska naukowego, Blue Monday może pełnić pozytywną funkcję społeczną. Wiele organizacji wykorzystuje tę datę do prowadzenia kampanii zwiększających świadomość na temat zdrowia psychicznego.
Organizacja charytatywna Samaritans przekształciła Blue Monday w kampanię społeczną „Brew Monday”, zachęcającą do rozmów przy herbacie lub kawie. Inicjatywa ta łączy budowanie świadomości zdrowia psychicznego z pozytywnym przekazem. W 2026 roku różne instytucje planują akcje edukacyjne i wsparcia – fundacje organizują webinary, linie wsparcia wydłużają godziny dyżurów, a pracodawcy przypominają pracownikom o dostępnych programach pomocy psychologicznej.
Jak zadbać o samopoczucie zimą?
Specjaliści radzą, by w zimowych miesiącach szczególnie dbać o swoje zdrowie psychiczne. Regularna aktywność fizyczna, nawet krótki spacer w ciągu dnia, pomaga poprawić nastrój dzięki uwalnianiu endorfin. Ważne jest także utrzymywanie kontaktów społecznych – spotkania z przyjaciółmi czy rodziną mogą złagodzić poczucie osamotnienia.
Dieta bogata w warzywa, owoce i produkty pełnoziarniste wspiera nie tylko zdrowie fizyczne, ale także psychiczne. Należy zadbać o odpowiednią ekspozycję na światło dzienne – otwieranie rolet, wychodzenie na spacer w ciągu dnia czy stosowanie jasnego oświetlenia w domu może mieć znaczący wpływ na samopoczucie.
W przypadku uporczywych problemów z nastrojem utrzymujących się przez dłuższy czas, warto skonsultować się z lekarzem lub psychologiem. Osoby w kryzysie psychicznym mogą skorzystać z bezpłatnej i całodobowej linii wsparcia pod numerem 800 70 2222.
Podsumowanie
Blue Monday 2026 przypada 19 stycznia, jednak nie ma naukowych podstaw, by uważać ten dzień za szczególnie depresyjny. Pojęcie to powstało jako element kampanii marketingowej i zostało odrzucone przez środowisko naukowe jako pseudonauka.
Niemniej jednak styczeń może być trudnym okresem dla wielu osób ze względu na realnie istniejące czynniki – krótkie dni, brak światła słonecznego, stres finansowy po świętach czy frustrację związaną z nierealizowanymi postanowieniami noworocznymi. Dla części populacji zimowe obniżenie nastroju może być objawem sezonowych zaburzeń afektywnych – prawdziwej choroby wymagającej leczenia.
Zamiast traktować Blue Monday dosłownie, warto wykorzystać tę datę jako pretekst do refleksji nad własnym zdrowiem psychicznym i przypomnienie o konieczności dbania o siebie przez cały rok – niezależnie od kalendarza.
Źródła: B2BData.pl Agencja Informacyjna
Linia wsparcia dla osób w kryzysie psychicznym: 800 70 2222
