Dziś, 20 stycznia 2026 roku, przypada Międzynarodowy Dzień Akceptacji. To globalne wydarzenie, które powstało z myślą o zmianie społecznego podejścia do niepełnosprawności i promowaniu równości osób z różnymi możliwościami funkcjonowania. W Polsce temat ten nabiera szczególnego znaczenia, gdy według danych Głównego Urzędu Statystycznego w 2024 roku w naszym kraju żyło prawie 4 miliony osób z ważnym orzeczeniem o niepełnosprawności.
Historia i symbol zrodzone z pasji
Międzynarodowy Dzień Akceptacji został ustanowiony w 2010 roku, w pierwszą rocznicę śmierci Annie Hopkins, młodej Amerykanki, która swoją krótką, ale intensywną drogą życiową zmieniła spojrzenie tysięcy ludzi na całym świecie. Annie, studiująca zdrowie społeczności na Uniwersytecie Illinois, w 2004 roku stworzyła symbol, który miał odmienić postrzeganie niepełnosprawności. Był to wózek inwalidzki w kształcie serca, który stał się międzynarodowym symbolem akceptacji.
Symbol ten narodził się niemal przypadkowo. Annie zaprojektowała go dla koszulki akademickiej, a następnie wytatuowała na swoim ramieniu. Przyjaciele, rodzina i środowisko osób z niepełnosprawnościami natychmiast dostrzegli potencjał tego graficznego wyrazu. W 2007 roku Annie wraz ze swoim bratem Steviem założyli organizację 3E Love. Nazwa pochodzi od trzech podstawowych zasad:
- Embrace diversity (akceptuj różnorodność),
- Educate your community (edukuj społeczność) oraz
- Empower each other (wspieraj innych). C
- zwarte E to Love life, czyli kochaj życie.
Annie Hopkins zmarła 20 stycznia 2009 roku w wieku zaledwie 25 lat w wyniku nieoczekiwanych powikłań po prostym zabiegu medycznym. Jej brat Stevie postanowił kontynuować misję siostry i właśnie w dniu jej śmierci ustanowił Międzynarodowy Dzień Akceptacji. Celem tego dnia jest nie tylko uczczenie pamięci Annie, ale przede wszystkim promowanie społecznej akceptacji niepełnosprawności i przypomnienie, że osoby z niepełnosprawnościami nie żyją w sposób niepełnosprawny, lecz po prostu żyją.
Globalny wymiar problemu
Według danych Światowej Organizacji Zdrowia i Banku Światowego około 1,3 miliarda ludzi, czyli 16 procent globalnej populacji, doświadcza znaczącej niepełnosprawności. To każdy szósty człowiek na Ziemi. Bank Światowy wskazuje również, że 20 procent najbiedniejszych ludzi na świecie ma jakąś formę niepełnosprawności.
Raport WHO „World Health Statistics 2025” potwierdza, że osoby z niepełnosprawnościami często umierają nawet o 20 lat wcześniej niż osoby bez niepełnosprawności. Mają także dwukrotnie większe ryzyko rozwoju takich schorzeń jak depresja, astma, cukrzyca czy otyłość. Nierówności zdrowotne wynikają z nieuczciwych warunków, w jakich żyją osoby z niepełnosprawnościami, obejmujących stygmatyzację, dyskryminację, wykluczenie z edukacji i zatrudnienia oraz bariery w samym systemie ochrony zdrowia.
Sytuacja w Polsce
Według oficjalnego raportu Głównego Urzędu Statystycznego opublikowanego w październiku 2025 roku, na koniec 2024 roku w Polsce żyło 3,9 miliona osób z ważnym orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności. Stanowią one około 10,5 procenta ogólnej liczby ludności kraju. Dane Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych wskazują, że 76 procent z tych osób posiada orzeczenie wydane przez powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, a 53 procent stanowią kobiety.
W Polsce największą grupę, bo aż 42 procent, stanowią osoby z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Na drugim miejscu znajdują się osoby z orzeczeniem o znacznym stopniu, które stanowią 27,4 procent. Z kolei 25,2 procent ma lekkie orzeczenie. Istnieje też grupa 5,8 procent osób, głównie dzieci poniżej 16 roku życia, z orzeczeniem bez określonego stopnia.
Według danych GUS i analiz branżowych z 2025 roku w Polsce aktywnych zawodowo jest około 738 tysięcy osób z niepełnosprawnością, co stanowi jedynie 1,9 procent ogólnej liczby ubezpieczonych. Z tej grupy 55,4 procent pracuje na umowę o pracę, 7 procent na zlecenie, a 5,5 procent pozostaje bez pracy. Eksperci z branży podkreślają, że rynek dostępności w Polsce ma potencjał przekraczający 100 miliardów złotych rocznie, jeśli uwzględnić sektor zdrowia, edukacji i usług cyfrowych.
Infrastruktura i dostępność
Polska poczyniła postępy w zakresie dostępności infrastruktury transportowej, choć nadal pozostają obszary wymagające poprawy. W transporcie miejskim 97,6 procent autobusów jest przystosowanych do przewozu osób z niepełnosprawnościami, jednak w przypadku tramwajów ten odsetek spada do 57,5 procent. Te dane dobrze ilustrują wyzwanie, przed którym stoi polski system transportu publicznego.
Przesłanie Międzynarodowego Dnia Akceptacji
Międzynarodowy Dzień Akceptacji to przede wszystkim dzień refleksji i edukacji. Symbol serca w kształcie wózka inwalidzkiego, stworzony przez Annie Hopkins, ma głębsze znaczenie niż tylko graficzna reprezentacja. Jest pozytywną alternatywą dla tradycyjnego symbolu niepełnosprawności, który koncentruje się na różnicach i ograniczeniach. Serce w miejsce koła usuwa stygmat związany z wózkiem inwalidzkim i może reprezentować osoby z dowolną niepełnosprawnością.
Ten symbol reprezentuje człowieka, a nie społeczne postrzeganie tej osoby. Przypomina, że każdy ma wolność życia na swój sposób. Jak mówiła Annie Hopkins: życie z niepełnosprawnością to nie życie niepełnosprawne, to po prostu życie.
Obchody tego dnia na całym świecie przybierają różne formy. Organizacje, firmy i osoby prywatne zmieniają swoje zdjęcia profilowe w mediach społecznościowych na symbol akceptacji. W szkołach, uniwersytetach i miejscach pracy organizowane są warsztaty edukacyjne, wykłady i wydarzenia kulturalne. Wiele osób rysuje symbol serca-wózka na swojej dłoni lub policzku, nosi koszulki z tym motywem, aby wzbudzić rozmowy na temat akceptacji i różnorodności.
Wyzwania systemowe
Pomimo postępów nadal istnieją istotne wyzwania systemowe. W Polsce widoczny jest chaos w orzecznictwie i brak spójności między instytucjami. Orzeczenia wydaje Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, Ministerstwo Obrony Narodowej i powiatowe zespoły, każdy według innych kryteriów. Ponad 77 procent spraw o orzeczenie rozpatrywanych jest dłużej niż 30 dni, a w niektórych województwach, na przykład pomorskim, odsetek ten sięga 91 procent.
Od stycznia 2024 roku w Polsce funkcjonuje nowy system wsparcia finansowego – świadczenie wspierające. Według danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, do końca września 2025 roku świadczenie to pobierało ponad 210 tysięcy osób, a łączna wartość wypłat przekroczyła 2,8 miliarda złotych. Średnia wysokość świadczenia we wrześniu 2025 roku wynosiła około 2750 złotych miesięcznie. Do końca listopada 2025 roku ZUS przyjął 188,5 tysiąca wniosków, a wypłaty osiągnęły prawie 7,7 miliarda złotych. Od stycznia 2026 roku świadczenie zostanie rozszerzone na osoby z poziomem potrzeby wsparcia od 70 do 77 punktów, co pozwoli objąć pomocą znacznie większą grupę osób z niepełnosprawnościami.
Akceptacja jako fundament
Międzynarodowy Dzień Akceptacji przypomina, że akceptacja to nie tylko pobłażliwość czy obojętność, ale aktywna postawa szacunku i otwartości wobec różnorodności. To zgoda na to, że każdy człowiek ma prawo być sobą i żyć pełnią życia, niezależnie od swoich możliwości fizycznych czy intelektualnych.
Przesłanie tego dnia jest uniwersalne i wykracza poza granice niepełnosprawności. Dotyczy akceptacji wszelkich różnic, budowania mostów zamiast murów, tworzenia społeczeństwa opartego na wzajemnym szacunku i zrozumieniu. Wspomnienie Annie Hopkins i kontynuacja jej misji przez brata Steviego oraz całą społeczność 3E Love to dowód na to, że jedna osoba może zainicjować globalną zmianę w myśleniu.
W Polsce, gdzie prawie cztery miliony osób żyje z niepełnosprawnością, ten dzień ma szczególne znaczenie. To przypomnienie, że akceptacja zaczyna się od każdego z nas, od codziennych wyborów i postaw. To wezwanie do tego, aby osoby z niepełnosprawnościami nie były postrzegane przez pryzmat swoich ograniczeń, lecz przez pryzmat swoich talentów, marzeń i możliwości.
Źródła: B2BData.pl Agencja Informacyjna
