Międzynarodowy Dzień Mężczyzn przypada w tym roku na 19 listopada. Święto obchodzone w ponad 80 krajach świata ma zwrócić uwagę na kluczowe problemy zdrowotne i społeczne dotykające mężczyzn, w tym alarmujące statystyki samobójstw oraz kwestie zdrowia psychicznego.
Historia i geneza święta
Międzynarodowy Dzień Mężczyzn został zapoczątkowany w 1999 roku w Trynidadzie i Tobago. Inicjatorem był dr Jerome Teelucksingh, historyk z Uniwersytetu Indii Zachodnich. Data 19 listopada nie została wybrana przypadkowo – była to zarówno data urodzin ojca inicjatora, jak i rocznica historycznego meczu reprezentacji Trynidadu i Tobago w eliminacjach do Mistrzostw Świata w piłce nożnej, który w 1989 roku zjednoczył skonfliktowany kraj.
Idea święta zyskała wsparcie Organizacji Narodów Zjednoczonych. Ingeborg Breines, która kierowała programem ONZ „Kobiety i Kultura Pokoju”, pozytywnie oceniła inicjatywę, stwierdzając, że stanowi ona element równowagi płci w kalendarzu międzynarodowych obchodów.
Główne cele święta
Międzynarodowy Dzień Mężczyzn koncentruje się na kilku istotnych obszarach. Wśród celów obchodów wymienia się:
- promowanie zdrowia fizycznego i psychicznego mężczyzn,
- docenianie ich pozytywnego wkładu w życie rodzinne i społeczne,
- propagowanie właściwych wzorców męskości oraz
- zwracanie uwagi na równość płci.
Każdego roku obchody odbywają się pod hasłami przewodnimi, które wskazują na konkretne wyzwania. Do najważniejszych motywów należały: „Pomoc mężczyznom i chłopcom w dłuższym, szczęśliwszym i zdrowszym życiu”, „Bezpieczeństwo mężczyzn i chłopców”, „Stop samobójstwom mężczyzn” czy „Pozytywne męskie wzorce”.
Alarmujące statystyki zdrowotne
Jednym z kluczowych powodów ustanowienia tego święta są niepokojące dane dotyczące zdrowia psychicznego mężczyzn. Według Światowej Organizacji Zdrowia, na całym świecie około 700 000 osób rocznie odbiera sobie życie. Dane wskazują, że mężczyźni popełniają samobójstwa znacznie częściej niż kobiety – wskaźnik śmiertelności z powodu samobójstw w krajach zachodnich jest średnio czterokrotnie wyższy wśród mężczyzn.
W Polsce sytuacja jest szczególnie dramatyczna. Według danych Komendy Głównej Policji, w 2023 roku śmierć w wyniku samobójstwa poniosło 5 233 osoby, z czego 4 404 stanowili mężczyźni, co przekłada się na 84,1 procent wszystkich przypadków. Dane WHO z 2019 roku plasowały Polskę na czwartym miejscu w Unii Europejskiej pod względem wskaźnika samobójstw – 23,9 na 100 tysięcy mieszkańców.
Uwarunkowania kulturowe i społeczne
Specjaliści zwracają uwagę na głębokie kulturowe korzenie problemu. Dominujące w społeczeństwie przekonanie, że mężczyzna powinien samodzielnie radzić sobie z problemami, prowadzi do niedoszacowania męskich kłopotów ze zdrowiem psychicznym, szczególnie depresji.
Literatura naukowa wskazuje, że wychowanie odbierające mężczyznom prawo do okazywania słabości stanowi istotny czynnik ryzyka. Dodatkowo, kulturowe wzorce wymagające od mężczyzn ciągłego udowadniania swojej wartości, zwłaszcza w sferze zawodowej i finansowej, znacząco wpływają na ich zdrowie psychiczne.
Obchody w Polsce i na świecie
Międzynarodowy Dzień Mężczyzn jest oficjalnie obchodzony 19 listopada w ponad 80 krajach, w tym w Australii, Austrii, Argentynie, Chinach, Francji, Irlandii, Norwegii, Meksyku, Ukrainie, Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii i na Węgrzech.
W Polsce święto to nie ma jeszcze ugruntowanej tradycji. Polacy częściej obchodzą Dzień Mężczyzny 10 marca, co związane jest ze wspomnieniem liturgicznym czterdziestu męczenników z Sebasty w Kościele katolickim. Data ta symbolizuje męską odwagę i niezłomność. Niemniej jednak, w ostatnich latach rośnie świadomość istnienia międzynarodowej daty 19 listopada, szczególnie w kontekście promocji zdrowia psychicznego mężczyzn.
Program zapobiegania samobójstwom
Dostrzegając skalę problemu, Ministerstwo Zdrowia we współpracy z Zespołem Roboczym ds. zapobiegania depresji i samobójstw opracowało Program Zapobiegania Zachowaniom Samobójczym. Został on wprowadzony w 2021 roku jako część Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021-2025. Program zawiera katalog dziesięciu zadań, w tym ograniczenie dostępu do metod dokonywania samobójstw oraz rozwój odpowiedzialnej polityki informacyjnej.
Działają również oddolne inicjatywy, takie jak telefony zaufania dla osób w kryzysie psychicznym. Warto pamiętać, że pomoc jest dostępna – osoby w kryzysie mogą skorzystać z bezpłatnych infolinii, działających w określonych godzinach.
Znaczenie święta dla współczesnego społeczeństwa
Międzynarodowy Dzień Mężczyzn stanowi okazję do refleksji nad rolą mężczyzn w rodzinie i społeczeństwie. To moment, by zwrócić uwagę na potrzebę przełamywania stereotypów płciowych i tworzenia przestrzeni, w której mężczyźni mogą otwarcie mówić o swoich emocjach i problemach bez obawy o stygmatyzację.
Współczesne obchody koncentrują się na promowaniu zdrowych wzorców męskości, które odchodzą od toksycznych zachowań i zachęcają do budowania właściwych relacji międzyludzkich oraz dbania o zdrowie fizyczne i psychiczne. To również czas na docenianie pozytywnego wkładu mężczyzn w życie rodzinne, opiekę nad dziećmi oraz rozwój społeczny.
Źródła: B2BData.pl Agencja Informacyjna
