21 grudnia przypada Światowy Dzień Koszykówki – święto ustanowione przez Międzynarodową Federację Koszykówki (FIBA) w 2007 roku. Data nie jest przypadkowa: dokładnie tego dnia w 1891 roku rozegrano pierwszy mecz koszykówki w historii.
Geneza popularnego sportu
Historia koszykówki rozpoczęła się zimą 1891 roku w Springfield w stanie Massachusetts. James Naismith, kanadyjski nauczyciel wychowania fizycznego pracujący w Międzynarodowej Szkole Trenerów YMCA, stanął przed wyzwaniem stworzenia gry halowej, która pozwoliłaby jego uczniom zachować aktywność fizyczną w zimowe miesiące.
Rozwiązanie okazało się proste, lecz genialne. Naismith poprosił woźnego o dwa kwadratowe pudełka, które miały służyć jako bramki. Zamiast pudełek otrzymał jednak kosze po brzoskwiniach. Te właśnie kosze nauczyciel przybił do balkonów sali gimnastycznej na wysokości około 3 metrów – co ciekawe, ta wysokość pozostała standardem do dziś.
21 grudnia 1891 roku odbył się pierwszy nieoficjalny mecz. Wzięły w nim udział dwie drużyny po dziewięciu zawodników. Gra odbywała się według 13 podstawowych zasad opracowanych przez Naismitha, które podkreślały pracę zespołową i minimalizowały kontakt fizyczny między zawodnikami.
Od sali YMCA po areny na całym świecie
Nowa dyscyplina szybko zyskała popularność. Już w styczniu 1892 roku zasady koszykówki opublikowano w gazecie Y.M.C.A. o zasięgu krajowym. W ciągu dwóch lat od powstania koszykówka rozprzestrzeniła się w co najmniej 12 krajach na świecie.
Pierwszy oficjalny mecz koszykówki rozegrano 11 marca 1892 roku, a w 1894 roku powstała pierwsza piłka przeznaczona wyłącznie do tej dyscypliny. Wcześniej używano zwykłej piłki nożnej. W 1896 roku powstała pierwsza profesjonalna liga – National Basketball League.
Koszykówka stała się oficjalną dyscypliną olimpijską w 1936 roku podczas igrzysk w Berlinie. Sam James Naismith był obecny na ceremonii inauguracyjnej i honorowym rzutem otworzył pierwszy olimpijski mecz koszykówki w historii. Zmarł trzy lata później, w 1939 roku.
Polska koszykówka – tradycja i współczesność
W Polsce koszykówka ma długą tradycję. Pierwszy mecz na ziemiach polskich rozegrano 29 czerwca 1909 roku we Lwowie. Polska przystąpiła do FIBA w 1934 roku, a już w 1936 roku reprezentacja Polski zadebiutowała na igrzyskach olimpijskich w Berlinie.
Największe sukcesy polska koszykówka osiągnęła w latach 60. Drużyna narodowa zdobyła srebrny medal na mistrzostwach Europy we Wrocławiu w 1963 roku oraz brązowe medale w Moskwie (1965) i Helsinkach (1967). W 1967 roku polska reprezentacja po raz pierwszy w historii zakwalifikowała się do mistrzostw świata w Montevideo, zajmując piąte miejsce.
Po 52 latach przerwy polscy koszykarze ponownie zagrali na mundialu – w 2019 roku w Chinach, gdzie zajęli ósme miejsce, stając się jedną z największych pozytywnych niespodzianek turnieju. W 2022 roku reprezentacja Polski zajęła czwarte miejsce na EuroBaskecie, co ponownie wzbudziło duże zainteresowanie tą dyscypliną w kraju.
Historyczny sukces polskiej koszykówki 3×3
Rok 2024 zapisał się złotymi zgłoskami w historii polskiej koszykówki. Męska reprezentacja Polski w koszykówce 3×3 po raz pierwszy w historii zakwalifikowała się na igrzyska olimpijskie – do turnieju w Paryżu. Awans wywalczyli zawodnicy Przemysław Zamojski, Michael Hicks, Łukasz Rduch i Szymon Sroka. W trakcie igrzysk Polacy pokonali między innymi reprezentację Chin, co dało nadzieje na awans do dalszych faz turnieju.
Koszykówka dziś
Obecnie koszykówka należy do trzech najpopularniejszych sportów na świecie. Według szacunków interesuje się nią około miliarda osób. Międzynarodowa Federacja Koszykówki zrzesza ponad 200 krajowych federacji z wszystkich kontynentów.
Sport ewoluował znacząco od czasów pierwszego meczu. Standardowa liczba graczy w drużynie – pięć osób – obowiązuje od 1915 roku. Wprowadzono zasadę 24 sekund na atak, rzuty za trzy punkty oraz liczne modyfikacje przepisów mające na celu zwiększenie dynamiki i atrakcyjności rozgrywek.
Światowy Dzień Koszykówki to okazja do uczczenia nie tylko wynalazku Jamesa Naismitha, ale również milionów zawodników i kibiców na całym świecie, którzy sprawili, że prosta gra z koszami po brzoskwiniach stała się globalnym fenomenem sportowym.
Źródła: B2BData.pl Agencja Informacyjna
